است يعنى موافق است اين كتاب * ( لِما بَيْنَ يَدَيْه ) * مر آن كتابها را كه پيش از اين بوده و آن موافقت در توحيد است و نبوت و معاد و اصول دين و ذكر * ( لِما بَيْنَ يَدَيْه ) * در مقام ما قبله بجهة ظهور كتب سابقه است مانند ظهور آن چيزى كه بين يديه باشد * ( وَأَنْزَلَ التَّوْراةَ وَالإِنْجِيلَ ) * و فرو فرستاد تورية و انجيل را بيكدفعه * ( مِنْ قَبْلُ ) * پيش از فرستادن قرآن * ( هُدىً لِلنَّاسِ ) * در حالتى كه راهنماينده‌اند مر بنى اسرائيل را بطريق حق و در اين دو كتاب نفى معبوديت ما سوى اللَّه مذكور است و در اين نفى بطلان قول يهود و نصارى و آنچه نسبت بعزير و عيسى ميگويند ثابت مىشود و بدانكه نزد بعضى اشتقاق تورية از ورى الزند است بمعنى ظهرت اناره و اصل آن وورية است به ابدال واو به تا مانند تحاة و تكلان و تراث و اشتقاق انجيل از نجل ينجل بمعنى استخرج و تسميهء تورية به اين اسم بجهة ظهور احكام حلال و حرام است در آن و تسميهء انجيل به اين اسم بجهة آنست كه احكام آن مستخرجست از تورية و متفرع بر آن و گويند اشتقاق انجيل از نجل است بمعنى سعة كما يقال ( طعنة نجلاء اى واسعة ) فكان حق سبحانه آنچه را مضيق گردانيده بود بر اهل تورية موسع ساخت بر اهل انجيل و تقدير اشتقاق در صورتيست كه لفظ عربى باشد و ليكن نزد اكثر اين الفاظ اعجمىاند * ( وَأَنْزَلَ الْفُرْقانَ ) * و فرو فرستاد كتابهاى ديگر را كه جدا كننده‌اند ميان حق و باطل و در تفسير كبير آورده كه فرقان معجزاتيست كه مقارن انزال كتب بوده و دعوى صادق و كاذب بدان متميز شده و بر هر تقدير فرقان اسم جنس كتب الهيه است يا جنس معجزات كه فارقند ميان حق و باطل و ذكر اين بعد از ذكر كتب ثلاثه جهة آنست كه تا شامل ما عداى آن باشد كانه قال ( و انزل ساير الكتب التي يفرق بها الحق و الباطل ) و گويند مراد زبور است و نزد بعضى مراد قرآنست و بنا بر اين تكرار ذكر آن بجهة آنست كه متضمن نعت و مدح قرآن است و تعظيم آن و اظهار فضل آن بر تورية و انجيل از حيثية آنكه مشارك آنها است در آنكه وحى منزل است و متميز از آنها به آنكه معجز است و به آن محق و مبطل از يكديگر متفرق و متميز ميگردند و عبد اللَّه بن سنان از ابى عبد اللَّه ( ع ) روايت كرده كه الفرقان كل آية محكمة فى الكتاب و هو الذى يصدق فيه من كان قبله من الانبياء و نزد بعضى مراد از آن نصرت اهل اسلام است بر كفار * ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * بدرستى كه آنان كه نگرويدند * ( بِآياتِ اللَّه ) * بنشانهاى قدرت الهى يا آيات قرآنى يا انبيا كه هر يك علامتىاند در طريق اهتدا * ( لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ ) * مر ايشانراست عذابى سخت در كيفيت و كميت دوام بسبب كفر ايشان * ( وَاللَّه عَزِيزٌ ) * و خدا غالب است و قادر بر عذاب كفار كه ممنوع از تعذيب